مقدمه
پرامپتها (Prompts) مجموعهای از دستورالعملها هستند که به مدلهای زبانی بزرگ (LLM) داده میشوند تا خروجی موردنظر ما را تولید کنند. تفاوت بین یک پاسخ سطحی و بیفایده با یک پاسخ دقیق و کاربردی، اغلب نه در قدرت مدل، بلکه در کیفیت پرامپتی است که مینویسیم.
خبر خوب این است که پرامپتنویسی خوب، یک استعداد ذاتی نیست؛ یک مهارت است که از چند اصل مشخص پیروی میکند. این اصول عبارتاند از: دستورالعمل، زمینه (Context)، نقش (Role)، قالببندی، لحن و نمونهها. در ادامه هر کدام را با توضیح و مثال بررسی میکنیم سپس چک لیست پرامپت نویسی بهتون ارائه میدیم به همراه نکات حرفه ای پرامپت نویسی که تاحالا کسی بهتون نگفته و خلاقیت در پرامپت که فوت کوزه گریه ..پس تا انتها این مقاله رو بخون .
۱. دستورالعمل (Instruction)
دستورالعمل، قلب پرامپت است؛ یعنی همان کاری که دقیقاً از مدل میخواهید. هرچه دستورالعمل شفافتر و مشخصتر باشد، خروجی به خواستهی شما نزدیکتر خواهد بود.
-
ضعیف : ( درباره بازاریابی بنویس) .
-
قوی : (۵ ایدهی عملی برای بازاریابی یک کانال یوتیوب در حوزه سرگرمی بنویس و برای هر ایده یک مثال اجرایی بزن.)
نکته: از افعال دقیق استفاده کنید (خلاصه کن، مقایسه کن، لیست کن، بازنویسی کن) و اگر محدودیتی دارید (تعداد کلمات، تعداد آیتمها) همان اول مشخص کنید.
۲. زمینه (Context)
مدل زبانی ذهن شما را نمیخواند. هر اطلاعاتی که برای انجام درست کار لازم است — دربارهی پروژه، مخاطب، شرایط یا محدودیتها — باید در پرامپت بیاورید. زمینه مثل «بریف» دادن به یک همکار جدید است.
-
بدون زمینه: ( یک کپشن برای ویدیو بنویس.)
-
با زمینه: ( یک کپشن برای ویدیوی یوتیوب بنویس. ویدیو درباره چالش ۲۴ ساعته است، مخاطب ما نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال هستند و میخواهیم حس کنجکاوی ایجاد کنیم.)
هرچه زمینهی مرتبط بیشتری بدهید، پاسخ کمتر «کلی و عمومی» و بیشتر «مخصوص شما» میشود.
۳. نقش (Role)
با تعیین نقش، به مدل میگویید از چه زاویهای و با چه سطح تخصصی پاسخ دهد. این کار مثل انتخاب متخصص مناسب برای یک سؤال است.
-
مثال: ( تو یک متخصص سئوی یوتیوب با ۱۰ سال تجربه هستی. عنوان این ویدیو را طوری بازنویسی کن که CTR بالاتری بگیرد.)
تعیین نقش باعث میشود واژگان، عمق تحلیل و دیدگاه پاسخ، متناسب با آن تخصص شکل بگیرد. بدون نقش، مدل با پیشفرضی عمومی جواب میدهد.
۴. قالببندی (Formatting)
مشخص کنید خروجی را در چه ساختاری میخواهید: جدول، لیست شمارهدار، پاراگراف کوتاه، جدول مقایسه، فایل JSON یا حتی یک قالب مشخص که خودتان تعریف میکنید.
-
مثال :( نتیجه را در قالب جدولی با سه ستون بده: نام ابزار، مزیت اصلی، قیمت.)
قالببندی درست دو فایده دارد: اول اینکه خروجی مستقیماً قابل استفاده میشود (مثلاً برای کپی در سایت یا شیت)، دوم اینکه مدل را مجبور میکند پاسخ را منظمتر و کاملتر فکر کند.
۵. لحن (Tone)
لحن یعنی حالوهوای متن خروجی: رسمی، صمیمی، طنز، آموزشی، انگیزشی و... اگر لحن را مشخص نکنید، مدل معمولاً لحنی خنثی و رسمی انتخاب میکند که شاید مناسب مخاطب شما نباشد
-
مثال: (این متن را با لحنی صمیمی و ساده بازنویسی کن، طوری که یک نوجوان هم راحت متوجه شود.)
یک ترفند کاربردی: بهجای توصیف لحن، یک نمونه متن با لحن دلخواهتان بدهید و بگویید (با همین لحن بنویس).
۶. نمونهها (Examples)
گاهی توضیح دادن خواسته سخت است، اما نشان دادنش آسان. با ارائهی یک یا چند نمونه از خروجی مطلوب، الگویی به مدل میدهید که از آن پیروی کند. به این تکنیک Few-Shot Prompting میگویند.
-
مثال:
برای ویدیوهایم عنوان مینویسم. دو نمونه از عنوانهای موفق قبلی:
(1. پنج اشتباه مالی که استارتاپ ها را در سال اول نابود میکنه.)
( 2. چگونه بدون سرمایه اولیه اولین مشتری کسب و کارت رو پیدا کنی ؟ )
حالا ۵ عنوان مشابه برای ویدیوی جدیدم دربارهی چالش کسب و کار بنویس .
نمونهها مؤثرترین راه برای انتقال سبک، ساختار و سطح کیفیت موردانتظار هستند.
در ادامه یک جمع بندی کلی از اموزش پرامپت نویسی به همراه مثال های دیگه براتون مینویسم که بهتر در ذهنتون بمونه :
جمع بندی آموزش پرامپت نویسی
از فرمول 4C برای پرامپتنویسی استفاده کنید :
۱. Clear (شفافیت)
• دقیق بگو چی میخوای؛ نه کلی، نه نصفهنیمه.
• مثال: ۳ تیتر برای ریلز ۳۰ ثانیهای درباره نور کم تو عکاسی ✅
۲. Context (زمینه)
• بگو برای کی، کجا و چرا این محتوا رو میخوای.
• مثال: ۳ تیتر برای پیج آموزشی عکاسی موبایل، لحن صمیمی، مخصوص مبتدیها.
۳. Constraints (محدودیتها)
• هرچی محدودیت داری مشخص کن تا خروجی مدل دقیق بشه:
• زمان: ۳۰ ثانیه
• حجم: ۴۰۰ کلمه
• قالب: کپشن، ریلز، استوری
• لحن: رسمی، خودمونی و…
۴. Cases (نمونهها)
• حتما یه نمونه بده تا مدل بفهمه دقیقا چی میخوای.
• مثال: این پست ترکیده، دقیقاً مثل این میخوام.
چکلیست پرامپت نویسی 📝
• دقیقاً چی میخوام؟
• برای کی و کجا میخوام؟
• محدودیتهام چیه؟
• نمونه دارم یا نه؟
• لحنم رو مشخص کردم؟
نکات پرامپتنویسی حرفهای
۱. نقش دادن به مدل (Role Prompting)
• حتماً مشخص کن جواب از زبان چه کسی و با چه ویژگیهایی باشه.
• مثال: در نقش یه وکیل باتجربه باش یا یه نویسندهی طنزپرداز که اصطلاحات پیچیده استفاده نمیکنه.
۲. تعیین دقیق مخاطب (Persona Prompting)
• بگو خروجی برای چه کسی و با چه سطح دانشی باشه:
• مبتدی یا حرفهای
• زن یا مرد
• کاربر اینستاگرام یا متخصص فنی
• تغییر پرسونا = تغییر کامل جنس خروجی.
۳. لحن و مدل محتوا
• لحن و مدل محتوا دو چیز جدا هستن، هر دو رو دقیق بگو:
• لحن: رسمی، خودمونی، داستانی، طنز و…
• مدل: قصه بگو، ترفند بده، آموزش بده و…
۴. اصلاح خروجی
• میتونی بعد از گرفتن جواب، اصلاحات بدی:
• ۳۰٪ کوتاهش کن
• افعال رو دستوری کن
• لحن رو صمیمیتر کن
• اگه بعد از ۲ تا ۳ اصلاح هنوز خوب نبود، نمونه بده Few-Shot).
۵. استفاده از نمونههای خوب و بد
• نمونه خوب بده تا الگو بگیره.
• نمونه بد هم بده تا بدونه چی نمیخوای:
•نمیخوام متن شعاری باشه ❌
• میخوام تیتر کوتاه و مثال تصویری داشته باشه ✅
۶. محدود کردن محدوده دانشی
• اگه خروجی دقیق میخوای، به مدل مرجع بده:
• مثال: فقط بر اساس کتاب فلان جواب بده.
• بدون این محدودیت، جوابها پراکنده و متناقض میشن.
۷. یاد دادن به مدل
• اگه محتوای آموزشی یا فرمول تخصصی داری، قبل از دستور نوشتن، مدل رو با اون آموزش بده:
• اول متن یا تکنیکها رو بده
• بعد بگو: فقط بر اساس این متن، ۳ ایده بده.
۸. ممنوعهها و خواستهها
• هر دو رو شفاف بنویس:
• ممنوعهها: شعار نده، اغراق نکن، عدد الکی نگو.
• خواستهها: تیتر کوتاه، مثال تصویری، فعل عملی و…
خلاقیت در پرامپت
خلاقیت درپرامپت یعنی استفاده از ابزارهای خلاقانه و دستور دادن دقیق ب مدل :
ابزارهای خلاقیت در پرامپت ها
۱_ استعاره و تشبیه ( metaphor prompting )
یک مفهوم تخصصی رو با تصویر و تشبیه توصیح بده
مثال : اضطراب امتحان رو مثل کوله پشتی پر از سنگ روی دوش نشون بده
۲- تکنیک تضاد ( contrast prompting )
دوچیز متفاوت و متضاد رو کنارهم بیار
مثال:کپشن بساز که تفاوت نور طبیعی و مصنوعی رو بگه یا نور طبیعی عکسو زنده میکنه نور مصنوعی عکسو خفه
۳- داستان گویی ( story prompting )
پیام آموزشی یا تخصصی رو داخل روایت آدمیزادی بگو
مثال : یک داستان اول شخص ۸۰ کلمه ای درباره اولین عکاسی که شبانه انجام دادم و همه چی تار شد .
۴ زاویه دید خلاقانه ( pov prompting )
روایت رو از نگاه یک عنصر متفاوت بساز ..زاویه دید رو متفاوت کن از نگاه کاراکتر دیگه باشه
مثال: خیانت رو از زبان کوله پشتی مردی که قرار مخفیانه داره تعریف کن
۵- رول پرامپتینگ (role prompting )
به مدل نقش بده مثلا قصه گو متخصص یا مربی باشه. مثلا تو متخصص تغذیه هستی اما مهارتت قصه گوییه حالا به بچه ها بگو ...............و ته قصه شیرین خلاقانه باشه .
